Dilara Koçak
Sık sorulan bazı soruların cevaplarını bu sütunlarda herkesle paylaşmak istiyorum

SORU:Sağlıklı yeme takıntısı bende bir takıntı halini aldı. Kendime çok dikkat ediyorum. Sürekli nasıl daha iyi beslenmebilirim diye düşünüyorum acaba bende, ‘Ortoreksiya’ mı var?

Ortoreksiya 1997 yılında Amerikalı doktor Steven Bratman tarafından isimlendirilen ve ilgi çeken bir terim. Kelime anlamı olarak ‘sağlıklı yemek yeme takıntısı’ olarak ifade edilebilir. Ortoreksiya denebilecek kişide, sağlıklı yemek yeme onu sosyal yaşamdan uzaklaştıran bir takıntı haline gelmiştir. Öyle ki bu kişiler tüm davetleri bir mazeret uydurup son dakika iptal eder, kendilerine göre sağlıksız bir şey yediklerinde duydukları suçluluk çok büyüktür, yaşadıkları pişmanlık onları çok mutsuz eder ve günlük yaşantılarını etkiler. Günlük moral ve dengeleri o günkü beslenmelerinin istedikleri gibi olup olmadığına göre değişebilir. Buzdolaplarında sağlıksız hiçbir besin bulunmaz, bugünden ertesi gün ne yiyeceklerinin planını yapar, sağlıklsız yemek yediklerinde özgüvenlerinde azalma hissederler.
Ancak bu kısa dönemde oluşmuş bir alışkanlık değildir. Yani bir kişiye ortorektik diyebilmek için çok uzun zamandır böyle yaşadığından emin olmak gerekir. Buna benzer başka takıntılarınızda var ise bir psikologla görüşmeniz daha doğru olur . Bu anlattıklarınızla bizim bir sonuca varmamız mümkün değil.

KAHVE KALORİ BOMBASI OLABİLİR

Soru: Kahve kilo vermeme engel olur mu?

Kahvenin kendisi kalori içermez. Ancak süt, krema ve şeker eklemesiyle kalorisi artar, hatta bazı şurupların ilavesiyle masum gibi görünen kahve tehlikeli bir kalori bombası olabilir. Kahve denilince ilk akla gelen kafein olsa da, kafein haricinde içinde yaklaşık 400 kimyasal, eser miktarda antioksidan ve niasin ayrıca mineraller de bulunur. Aslında kahve, doğal ve güçlü bir antioksidandır, ayrıca fiziksel ve mental performansı artırdığı da biliniyor. Aynı zamanda kafeinin, metabolizmayı hızlandırıcı ve yağ oksidasyonunu artırıcı etki gösterebildiği, yapılan bazı çalışmalarda gösterilmiştir. Kahve seven bireyler günde bir – iki tane içebilir, kilo vermenize engel olmaz.

BİR DİYABETLİNİN ALIŞVERİŞ SEPETİNDE NE OLMALI?

Soru: Eşim şeker hastası, benim de kolesterolüm sınırda. Alışveriş yaparken nelere dikkat etmemiz gerekir?

Düşük yağlı süt ürünlerini tercih etmeniz (süt, yoğurt, peynir, ayran), daha az doymuş yağ ve daha az kolesterol almanızı sağlar. Üstelik kalorileri de daha düşüktür. Bu yüzden formda kalmanıza da yardımcı olur. Daha az doymuş yağ, kalp hastalığı riskinin yanı sıra, kanser riskini azaltmak için de önerilir.
Tam buğday ürünleri yani rafine edilmemiş buğdaydan yapılan ekmeklerle tahıl gevrekleri, içerdiği B vitaminleri ve lifle kansere karşı koruyucudur ve bağırsak hareketlerini düzenleyici etki gösterir. Hem de kan şekeri kontrolüne yardımcıdır. Rafine edilmemiş tahılları seçmeniz (kepekli makarna, pirinç) eşiniz için en uygunu, üstelik posa içeriğinin yüksek olması nedeniyle kolesterolü düşürmek genel sağlığı koruma, kabızlık ve kansere karşı koruyucu olarak önerilir.
Sebze ve meyveler, içerdiği vitamin ve mineraller nedeniyle kanser riskini azaltır, bağışıklık sistemini güçlendirir ve genel sağlığı korur. Mutlaka alışveriş listenizde olmalı.

Ekmeği tamamen kesmeyin

Soru: Diyet yapamıyorum ama ekmeği kesmek ve karbonhidratı azaltarak kilo vermenin kolay olduğunu duydum, tavsiye eder misiniz?

Diyet yapan kişilerin düştüğü en önemli hatalardan biri yeterli miktarda karbonhidrat almamaktır. Diyete başladığı zaman ekmek, pilav, makarna, patates, mısır gibi besinleri kesen kişilerin metabolizması ihtiyacı olan karbonhidratı glikojen deposu ve kandaki şeker bitince kas içindeki karbonhidrattan kullanmaya başlar. Bu da kas kaybı anlamına gelir ve vücut beraberinde su kaybeder.
Yani diyette karbonhidratı kesen kişi tartıdaki sonucu görünce kilo verdiği yanılgısına düşer, ancak gerçek olan vücudun kaybettiği yağ değil, kas ve sudur.
1 gram kas kaybettiğinizde yaklaşı 2,7 gram da su kaybedersiniz ve böylece hızla zayıfladığınızı sanırsınız. Eğer tartıda kilo vermenize rağmen yüzünüz, kollarınız inceliyor ve yağ deposu olan karın kalça bölgesi incelmiyorsa siz yağ kaybetmiyorsunuz ve doğru zayıflamıyorsunuz demektir. En doğru zayıflama yağ kaybı ile olur. Bunun için tüm besin gruplarından az  ve sık yemeniz gerekir.

AYDA İKİ KİLODAN FAZLA VERMEK EMZİREN ANNE İÇİN SAKINCALIDIR

Soru: Üç ay önce doğum yaptım;   ama sadece 1.5 kilo zayıfladım, ne yapabilirim?

Doğum sonrası kilo verme hızı ve zamanı aslına gebelik süresince alınan kilo ile ilgilidir. Normal süreçte emzirme dönemi ile birlikte anne kilo kaybetmeye başlar. Sütün veriminin artması için aşırı yağlı ve şekerli yiyen anneler ise tam tersi doğum sonrası kilo alabiliyor. İlk dört ayda, aylık yarım ila bir kg zayıflama normaldir, ancak anne çok şişman ise ayda bir – iki kg kayıp da gözlenebilir. Ancak ayda iki kg üzerinde zayıflamak; emziren anne için sakıncalıdır.
Doktor izin verdikten sonra hafif yürüyüşler ve egzersizler kilo vermeyi çabuklaştırır, bu konuda acele etmemenizi tavsiye ederim.

Akay Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Op.Dr. Timuçin Yıldırım, bilgisayardan kaynaklanan göz şikayetlerinde yüzde 100 artış olduğuna dikkat çekerek, göz kuruluğu ve yanması konusunda insanları uyardı.

Dr. Yıldırım, bilgisayar ekranından mümkün olduğu kadar uzak durulması gerektiğini belirterek, “Zorlandığınızda ekrana yaklaşmak yerine büyük puntoları ve karakterleri tercih edin” önerilerinde bulundu.

Dr. Yıldırım, özellikle astigmat ve hipermetrop rahatsızlığı olan kişilerin bilgisayar kullanırken daha çok rahatsız olabileceklerini belirterek, göz ağrısı, sulanması ve kaşıntısının en çok rastlanan şikayetler olduğunu dile getirdi. Dr. Yıldırım, uzağı görmeyle sorunu olmayan bir kişide bilgisayar rahatsızlığı çok ise, gözünde gizli bir kırma kusuru olabileceği konusunda da uyarılarda bulundu.

“30-40 CM” MESAFE GÖZÜ YORAR

Dr. Yıldırım, insan gözünün optik bir sistem olarak düşünüldüğünde, 6 metre ve daha uzak mesafelere ayar gerektirmeksizin bakabildiğini belirterek, bu mesafelerde kullanılan gözün az yorulduğunu ifade etti. Dr. Yıldırım, okuma, örgü örme, bilgisayar kullanımı gibi 30-40 cm’den yapılan aktivitelerin tamamının gözü yorduğunu söyleyerek, “Buna bilgisayar ekranındaki titreşim, hareketli görüntüler ve parlaklık da eklendiğinde, göz yoran aktivitelerin başında bilgisayar kullanımı yer alır” dedi.

Dr. Yıldırım, ekrana bakarken göz kırpma sayısının da dakikada 25’ten 10’a düştüğüne de değinerek, “Saatlerce böyle çalışmak göz kuruluğu ile sonuçlanır. Gözleriniz kızarır, yanar ve batar” diye konuştu.

Dr. Yıldırım, bilgisayar kullanımının çocukların da gözlerinde kanlanma ve yakından bakma sonucu miyopiye kayma durumlarına yol açabileceğini belirterek, aileleri uyardı.

BÜYÜK PUNTO KULLANIN, ODA IŞIĞINI KAPATMAYIN

Dr. Yıldırım, gözleri bilgisayar ekranının zararlarından korumak için mümkün olduğu kadar uzak durulması gerektiğini dile getirerek, şunları önerdi:

“Zorlandığınızda ekrana yaklaşmak yerine büyük puntoları ve karakterleri tercih edin. Ekranınızı çalışabildiğiniz en düşük parlaklığa ve en yumuşak kontrast değerlerine ayarlayın.

Odanızın ışığını kapatmayın ekran ışığının tersine odanızı tercihen indirekt bir aydınlatma ile ortalama bir seviyede aydınlatın. Uzun saatler bilgisayar kullanmak zorunda iseniz, suni göz yaşları damlatarak gözünüzü nemlendirin. Mümkünse tazeleme hızı yüksek monitörler kullanın.”

Dr. Yıldırım, ışıl ışıl yanan bir ekranın da gözü çok çabuk kurutup yoracağını belirterek, “Her saat başı en az 10 dakika ara verin .Bu arayı okumayla değil, gözünüzü kapatarak veya uzak mesafelere bakarak geçirin. Ayağa kalkmak ve biraz dolaşmak kas, iskelet ve dolaşım sisteminize de iyi gelecektir. Oturarak birkaç saat geçiren, sabit pozisyonlar, ayak-bacak toplar damarlarında kan akımının yavaşlamasına neden olarak pıhtı oluşmasına sebep olabilir. Bütün bunlara rağmen hala zorlanmanız devam ediyorsa gözünüzde doktor kontrolünü gerektiren bir görme bozukluğu olabilir” uyarılarında bulundu.

PC KASASINI AŞAĞIDA KULLANIN

Dr. Yıldırım, eski tip monitorlerin(tüplü), lcd veya tft monitörlerden daha çok elektromanyetik dalga yaydıklarını ifade ederek, bilgisayar kasasından da elektromanyetik dalga yayılımı olduğunu söyledi. Dr. Yıldırım, pc kasasının masa üstünde tutulmaması gerektiğini belirterek, aşağıda kullanmanın doğru olacağını kaydetti.

Baş dönmesi neden olur?

Baş dönmesi aslında bir hareket yanılsamasıdır. Kişi, var olmayan bir hareketi varmış gibi algılar ve kendisinin ya da çevresinin hareket ettiğini zanneder. Dengesizlik hissi ise kişinin çevresine göre dengesini sağlayamama durumudur. “Baş dönmesi ve denge bozukluğu, oldukça sık rastlanan yakınmalardandır ve acile başvuruların yaklaşık yüzde 25’ini oluşturur. Bu yakınmalar, özellikle orta ve ileri yaş grubunda daha sıktır. Çocukluk çağında oldukça seyrek görülmektedir” diyor Florence Nightingale Hastanesi uzmanları…

Hareket ederken dengemizi sağlayabilmek için oldukça çok sayıda vücut sisteminin birlikte uyum içinde çalışması gerekmektedir. Bu da göstermektedir ki, çok sayıda sistemi etkileyebilen çeşitli hastalıkların sonucunda baş dönmesi ve dengesizlik yakınması ortaya çıkabilir. Doğru teşhis koyma, baş dönmesi olan hastalarda daha kısa sürede tanı ve tedaviye olanak tanıyacaktır.

Baş dönmesi nedenleri

Kulağa bağlı nedenler: Gerçek baş dönmelerinin çok büyük bir kısmından sorumlu olan organdır. Pozisyona bağlı baş dönmesi, baş dönmesi ile ilgilenen kliniklerde en sık rastlanan nedendir. Hemen hemen bütün hastalarda, başın hareketleri ile artan baş dönmesi yakınması mevcuttur. Tanısı, iç kulaktaki yarım daire kanallarının, bazı manevralara verdiği yanıtlara bakılarak konulur. Tedavisi, yarım daire kanallarının içerisinde yer değiştirmiş olan kristallerin tekrar yerine oturtulmasına dayalı özel manevralardır. Meniere hastalığı; işitme kaybı, kulakta çınlama, dolgunluk hissi ve baş dönmesi atakları ile karakterizedir. İç kulaktaki sıvıların dengesizliğinden kaynaklanır. Kulağın akıntılı kronik hastalıkları, işitme kaybı ile giden kulak hastalıkları, viral bir enfeksiyon sonrası denge sinirinin etkilenmesine bağlı kulak hastalıkları, ileri derecede damar tıkanıklığı yaşayan insanlarda oluşan iç kulağa daha az kan gitme durumu, bazen hiç bir nedene bağlı olmaksızın iç kulakta ki zarların yırtılmasına bağlı baş dönmesi atakları oluşabilir.

Travmalar: Sıklıkla başa alınan sert darbelerle, kafatasında meydana gelen, iç kulağı da zedeleyen bir kırık sonrasında baş dönmesi ile beraber bulantı ve kusma oluşabilir. Bazen kafa travması sonrası, herhangi bir kafatası kırığı olmadan iç kulak yapılarında sarsıntı ya da iç kulak kristallerinde yer değiştirmeye bağlı olarak baş dönmesi oluşabilir. Bu durumun düzelmesi haftalar ve aylar sürebilir. Böyle bir durumda, yıllar sonra bile özellikle pozisyon değişikliklerinde oluşan birkaç saatlik baş dönmeleri kalabilir.

Nörolojik hastalıklar: Beyin, beyincik gibi organlardan oluşan merkezi sinir sistemindeki kanama veya kan damarlarındaki tıkanıklıklara bağlı beslenme bozuklukları, multipl skleroz (MS), sifiliz, çeşitli beyin tümörleri, parkinson hastalığı, migren v.b. hastalıklar dengenin bozulmasına neden olabilirler. Hastanın öyküsünü alırken denge bozukluğuna eklenmiş olan kol ve bacaklarda güçsüzlük, vücudun herhangi bir bölgesinde his kaybı, çift görme, baş ağrısı, bilinç kaybı, ağız çevresinde karıncalanma hissi, konuşma bozukluğu vb. yakınmalar sorgulanmalıdır.

Dahili hastalıklar: Kalp yetmezliği, kalp kapakçığı hastalığı, kalp krizi, diabet, tiroid bezi hastalıkları, kansızlık, kontrol edilemeyen yüksek tansiyon, posture bağlı düşük tansiyon, ileri kalp ritim bozuklukları, ani ve şiddetli su kaybı(ishal, kusma)

Psikolojik denge bozuklukları: Panik atak, anksiyete(huzursuzluk), stres, depresyon,

Baş dönmesi nasıl tedavi edilir?

Baş dönmesi, kendisi bir hastalık olmayıp başka hastalıkların belirtisi olduğu için nedeni belirledikten sonra etkene yönelik tedavi sağlanır.

Dengesizlik ve baş dönmesi yakınmalarına, multidisipliner bakış açısı içinde yaklaşıldığında ön tanı ve tedaviye ulaşılması sürecinin kısalması mümkündür. Tedavi, nedene yöneliktir. Baş dönmesini yaratan sebep ortadan kaldırıldığında hastanın yakınmaları düzelecektir.

Meniere hastalığı, ilaç tedavisi ve yaşam tarzında bazı değişiklikler ile yüzde 90 kontrol altında tutulur. Fiziksel ya da ruhsal stresi az bir yaşam tarzının yanında düşük tuz diyeti (günlük 1.5 gr altında) ile beslenmelidirler. Hayvansal yağ içeriği az olan besinleri tüketmek, kafein, alkol ve sigara türü iç kulakta sıvı basıncını arttırdığı düşünülen içeceklerden uzak durmak gerekir. Doktorunuz, baş dönmesini azaltacak ve kulaktaki dolgunluğu giderecek ilaç tedavisi başlayacaktır. Bulantı ve kusma olduğunda, bu şikayetleri azaltacak ilaçların alınması yeterli olabilir. Meniere hastası olan kişilerin bir kısmı, atak gelmeden krizin geleceğini hissedebilir. Kriz öncesi alacağı bazı ilaçlarla nispeten kontrollü bir atak geçirir. Ancak geri kalan hasta grubunda baş dönmesi atağı ani geldiğinden, bu tür hastaların özellikle taşıt kullanmaları sakıncalıdır. Aksi taktirde kişi hem kendi, hem de diğerleri için tehlikeli ve hasar verici olabilir.

Pozisyonel baş dönmesi olan hastalarda, partiküllerin iç kulakta şikayet oluşturmayacakları bölgeye yönlendirilmelerini amaçlayan repozisyon yani yerine oturtma manevraları ile yaklaşık olarak yüzde 90 oranından başarı sağlanmaktadır. Aynı kulakta sürekli olan ya da sık yineleyen, tekrarlayan repozisyon manevralarına rağmen iyileşme sağlanamayan ve semptomların şiddetli olduğu olgularda cerrahi müdahaleler gerekebilir.

Denge bozukluğu veya baş dönmesi olan her hastanın mutlaka sistematik bir muayeneye (özellikle kardiyovasküler, kulak burun boğaz ve nörolojik muayeneye) tabi tutulması gerekir. Diğer baş dönmesi nedenleri, ilgili branş hekimlerince doğru tanı konulduktan sonra çeşitli yöntemlerle tedavi edilecektir.

Hiperaktivite Nedir?

Çocuğunuz yaramaz mı yoksa hiperaktif mi? Hiperaktivite bir yaramazlık biçimi değil, hastalıktır. Öğretmen, aile ve uzman işbirliği ile tedavi edilmesi gereken bu hastalıkla ilgili merak edilenleri Psikolog Pelin Kuzugüdenli anlatıyor…

Hiperaktivite nedir?

Hiperaktivite, çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine uygun olmayan aşırı hareketlilik, dürtüsellik (ataklık) ve dikkat eksikliği belirtileri olan bir bozukluktur. Başlangıç yaşı 3-4 olarak gösterilse de belirtiler daha küçük yaşlarda da izlenebilir.

Bebeklerde görülebilecek hiperaktivite belirtilerini şöyle:

• Huysuzluk
• Huzursuzluk
• Fazla uyuma
• Sürekli ağlama

Okul çağı çocuklarına hiperaktivite tanısının konulabilmesi için 7 yaşından önce şu belirtilerin görülmesi gerekir:

• Aşırı hareketlilik
• Dürtüsellik (ataklık)
• Dikkat eksikliği

Hiperaktivitenin erkeklerde görülme olasılığının kızlara oranla 3-4 kat fazla oluyor. Ayrıca, hiperaktivite ile yüksek zeka arasında herhangi bir bağlantı gözlenmiyor.

Hiperaktivite neden olur?

1- Kalıtım etkisi
Hiperaktivite belirtileri gösteren çocukların birinci derece akrabalarında hiperaktivite görülme olasılığı çok daha yüksektir.

2- Beyindeki bazı yapısal işlev bozuklukları
Dikkat eksikliğine, dikkatin yoğunlaştırılmasına ilişkin birtakım problemler yaratır.

3- Çevre etkisi
Doğrudan doğruya hiperaktiviteye yol açtığı söylenemez. Ancak genetik bir yatkınlık varsa tetikleyici çevresel etkenlerle hiperaktivite ortaya çıkabilir. Bu etkenler, ailenin tutumları, doğum öncesinde bazı doğum komplikasyonları, hamilelikte kullanılan ilaçlardır.

Şu anki yöntemlerle hiperaktivitenin doğum öncesinde tespit edilme olasılığı yoktur. Bu nedenle hamilelikte ilaç, madde, alkol, sigara kullanımını önleme dışında alınabilecek herhangi bir önlem bulunmuyor.

Kaç çeşit hiperaktivite vardır?

1- Bileşik tip
Hem hiperaktivite hem ataklık hem de dikkat eksikliği bir aradadır.

2- Hiperaktivite ve ataklığın önde olduğu tip
Bu tipte dikkat eksikliği daha az gözlenirken, aşırı hareketlilik söz konusudur. Bu çocukların ders başarıları kötü değildir, ancak hareketlilik nedeniyle uyum sorunu yaşayabilirler.

3- Dikkat eksikliğinin önde olduğu tip
Hareketlilik belirtileri çok fazla gözlenmez. Dikkat eksikliği nedeniyle okul başarıları çok iyi değildir.

Hiperaktivite çocuklarda çok yaygın bir hastalık mı?

Hiperaktivitenin dünyada ve Türkiye’de görülme sıklığının benzer oranlarda. Hiperaktivite, okula başlayan çocukların yüzde 2-3’ünde görülür. Ülkemizde aileler hiperaktivite konusunda daha bilinçli hale geldi, ancak yine de hiperaktivite belirtilerinin yaramazlık ve benzeri durumlarla karıştırıldığı oluyor.

Hiperaktif bir çocuk ile yaramaz bir çocuk arasında ne fark var?

Her yaramaz çocuk hiperaktif değildir. Yaramaz çocuk mizaç özelliklerin yanı sıra ailenin tutumu gibi çevresel etkenlerin altında bazı davranışlar gösterebilir. Bir çocuğa hiperaktif denebilmesi için gözlenmesi gereken davranışları şöyle:

• Dikkat eksikliği, dürtüsellik ve aşırı hareketlilik belirtilerinin dış uyaranlara bağlı olmaksızın var olması gerekir.
• Çocuk aşırı hareketlidir; elleri, ayakları kıpır kıpırdır. Sınıfta ya da oturması gereken diğer yerlerde oturmaz ya da otursa bile çok kısa bir süre sonra kalkar. Çoğu zaman çok konuşur, bağırır, başkalarını rahatsız eder ya da yaptıkları işten alıkoyar. Gereken eşyaları unutma da sık görülen özellikleri arasındadır.
• Dürtüsellik hakimdir. Tehlikeyi kavrayamaz, birden atılır, soru bitirilmeden cevap verir, başkalarının yaptığı işlerin arasına ya da konuşmalarının arasına girer. Başladığı bir işi bitiremez.
• Dikkat eksikliği görülür. Derslerinde önemli hatalar yaptığı için okul başarısızlığı yaşar.

Hiperaktif çocuğa nasıl davranmak gerekir?

Hiperaktivitede tedavinin ön koşulu okul, aile ve uzman işbirliğinin sağlanmasıdır.

Anne babanın çocuğun davranışlarının bir yaramazlık belirtisi olmadığını, rahatsızlığın sonucu olduğunu algılayabilmesi gerekir. Ancak aşırı hoşgörülü olmak, çocuğun her yaptığına izin vermek de doğru değil. Bazı kurallar koyulmalı ve bunlara kararlı bir şekilde uyulmalı. Çocuğun çabası desteklenmeli ve performansının her zaman için iyi olması beklenmemeli.

Hiperaktivite bozukluğu olan çocuklar daha fazla ödüllendirilmeli. Olumlu davranışların ödüllendirilmesi tekrarlanma olasılığını artırır.

Öğretmenin yönlendirilmesi ile çocuğun sınıfta dikkat dağılmasını azaltmak için pencereden uzak, tahtaya yakın bir yere oturtulması gerekir. Çocuğun performansının değil, çabasının desteklenmesi önemlidir. Ödev yaparken çocuğun ihtiyaç duyduğu yerlerde ara vermesine izin verilmeli. Türkçe, matematik gibi dikkatin yoğun olarak kullanılması gereken derslerin art arda olmaması, araya beden eğitimi, müzik, resim gibi yardımcı derslerin konulması gerekir.

Hiperaktivite nasıl tedavi edilir?

Erken tanıyla birlikte başlayan erken eğitsel tedavi olumlu sonuçlar doğuruyor. Psikolog Kuzugüdenli, tedavi yöntemlerini şöyle sıralıyor:

• Davranış değiştirme programları
• Özel eğitim
• İlaç tedavisi
• Aile danışmanlığı

Psikolog Kuzugüdenli, “Tedavinin olumlu sonuçlar doğurduğu bir gerçektir, ancak tamamen iyileştirilmesi şu an için mümkün değildir” diyor.

Ergenlerde hiperaktivite olur mu?

Hiperaktiviteyle ilgili herhangi bir önlem alınmadığı takdirde sorunlar daha da büyüyerek devam eder. 10 yaşından sonra aşırı hareketlilik bir miktar azalsa da ataklık, topluma aykırı davranışlar, ergenlik ve yetişkinlik çağında da görülür. Ergenlikte hiperaktivite görülme sıklığı yüzde 1-2 olarak biliniyor.

Normal bir çocukluk döneminden sonra ergenlikte hiperaktivite görülmesi mümkün değildir. Hiperaktivite belirtileri 7 yaşından önce ortaya çıkar ve tanısı konulabilir.

Hiperaktivitenin ergenlikteki göstergeleri madde bağımlılığı, kaygı, depresyon gibi belirtiler olabildiği için tedavisi küçük çocuklara göre daha zordur.

Düzensiz bir hayat, yorgunluk, sinir bozukluğu, şiddetli romatizma veya meydana gelen kalp hastalıklarından kendinizi korumanız mümkün. Uzmanlar, bunun sırrının Akdeniz diyetinde saklı olduğunu söylüyor…

Avrupa’da en çok yağ tüketen Fransızlar ve İtalyanlar kalp hastalıklarına daha az yakalanıp daha uzun yaşıyor. Onların uzun ve sağlıklı yaşatan iksirin adı Akdeniz diyeti. İşte bu diyetin temeli…

Vücuda yağ alımının yüzde 30 oranında veya daha az düşürülmesinin obezite tedavisinde ve kronik rahatsızlıkları önlemede en uygun yaklaşım olduğunu iddia edilirken, yağ tüketimi yüzdesi nispeten fazla olan birçok Avrupa ülkesinde (Fransa, İtalya gibi) obezite pek yaygın değildir.

Kardiyovasküler rahatsızlıklara da daha az rastlanır ve ölüm oranı daha düşüktür. Dahası ‘yağ oranı yüksek’ beslenme programı uygulayanların ‘yağ oranın düşük’ diyet yapanlara göre daha hızlı ve kalıcı kilo verdiğine dair kanıtlar bulunmaktadır.

Balık ve yumurta yiyin

Akdeniz tarzı beslenme toplam kalorinin yüzde 30’unu yağdan aldıkları için orta dereceli yağ diyetleri kategorisine girerler. Yağ oranı yüzde 26 ile yüzde 42 arasında değişir. Akdeniz diyetleri batı diyetlerine oranla genellikle daha yüksek miktarda tekli-doymamış yağ ve Omega-3 yağ asitlerini içerir.

Akdeniz usulü beslenme doğal besinler açısından oldukça zengindir ve meyve sebze, baklagiller, ekmek, tahıllar, kabuklu yemişler ve taneli besinler gibi bitkisel kökenlidir. Bitkisel kökenli yiyecekler, zeytinyağı, peynir, yoğurt ve şarap günlük olarak tüketilir.

Balık, tavuk ve yumurta her hafta düzenli olarak tüketilir. Tereyağı, kırmızı et ve işlenmiş gıdaların tüketimi düşük olduğundan dolayı doymuş ve trans yağlara pek rastlanmaz.

Soğuk havanın tüm yurtta etkisini hissettirdiği şu günlerde, doğru ve sağlıklı beslenmenin vücut direncini arttırmada büyük öneminin olduğu belirtildi. Peki, soğukta vücut direncini artırmak için ne yapmalı? İşte soğuk havalarda vücudu ateşleyen yiyecekler…

Selçuk Üniversitesi (SÜ) Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Mehmet Akman yaptığı açıklamada, vücudun doğal savunma sisteminin, hastalıklardan en iyi koruyan sistem olduğunu belirtti.

Bu yüzden doğal savunma sistemine önem verilmesi gerektiğini vurgulayan Akman, “Soğuk havalarda, sağlıklı beslenilmeli, ideal ağırlığımızı korumalı, haftada en az 3 kez 30-45 dakikalık yürüyüşler yapmalı ve gün içinde aktif olmaya çalışmalıyız” dedi.

Herhangi bir engeli olmayan insanların günde en az 5 porsiyon sebze ve meyve tüketmesini tavsiye eden Akman, vücutta mikrop ve virüslere karşı savaşma özelliği yüksek aktif maddeler içeren ıspanak, karnabahar, lahana, brokoli, Brüksel lahanası, havuç ve turunçgillerin bol miktarda tüketilmesi gerektiğini belirtti.

Protein, sarımsak ve soğan

Akman, vücudun yapı taşı olması bakımından protein kaynakları ve günlük alınan protein miktarının da önemli olduğunu ifade ederek, “Bu nedenle başka bir sağlık sorunundan dolayı yasaklama veya sınırlama yoksa yumurta, kırmızı et, tavuk, balık, peynir, süt, yoğurt tüketimimizi arttırmalıyız. Yoğun katkı maddesi içeren hazır besinleri çok sık tüketmemeliyiz. Bol sıvı, şekersiz bitki çayı ve en önemlisi de su tüketimimizi artırmalıyız. Günde yaklaşık 2,5–3 litre su tüketmeliyiz” diye konuştu.

Sarımsağın, antimikrobiyal özelliğinden dolayı bağışıklık sistemini güçlendirdiğini ve kanın akışkanlığını sağlayarak kolesterolü düşürdüğünü dile getiren Akman, yemeklere eklenen sarımsak miktarının arttırılmasının bağışıklık sistemini güçlendireceğini, soğanın da içerdiği allisin ve sülfür ile bağışıklık sistemini desteklediğini kaydetti.

Meyve ve sebze tüketimi arttırılmalı

Akman, soğuk havalarda sıvı tüketimi kadar meyve ve sebze tüketimine de ağırlık verilmesi gerektiğini belirterek, şunları kaydetti:

“Elma, içeriğindeki E ve C gibi antioksidan vitaminlerle bağışıklık sistemini güçlendirerek hastalıklara karşı vücut direncini artırır. Armut, içerdiği çözünmeyen lif ise bağırsakların düzgün çalışmasını sağlar. Ayrıca C vitamini ve bakır içeriği yüksektir. Tıpkı elma gibi armut da antioksidan etkisiyle vücudu serbest radikallere karşı korur. İyice yıkandıktan sonra kabukları ile tüketilmesi daha sağlıklıdır. Portakal ve mandalina gibi turunçgiller, içerdikleri zengin C vitaminiyle vücudun savunma mekanizmasını kuvvetlendirir. C vitamininin yanı sıra, potasyum, kalsiyum, magnezyum gibi mineralleri de içerir.”

Güne bir bardak taze sıkılmış meyve suyu ile başlamanın hastalıklara karşı vücut direncini arttıracağını ifade eden Akman, sabah kahvaltıda protein alınması, taze nane, maydanoz, marul gibi yeşil sebzelerin tüketilmesi gerektiğini söyledi.

Gün içinde elma veya siyah çekirdekli üzüm yenilmesini de öneren Akman, soğuk havalarda tüketilen kuru incir, fındık veya cevizin de zinde tuttuğunu belirtti.

Et yerine haftada 2 kez ızgara balık tüketilmesi gerektiğine dikkati çeken Akman, yine et yerine haftada 2 kez kuru fasulye, kuru nohut veya barbunya gibi kuru baklagiller tüketilmesinin de gerekli besin ihtiyacını karşılayabileceğini sözlerine ekledi.

Kabak Çekirdeğinin Faydaları

Uzmanlar, zellikle kuruyemiş sevenlerin vazgeçilmezlerinden olan kabak çekirdeğinin insan sağlığı için birçok yararının olduğunu belirtiyor. Bağırsak sorunu yaşayanlar ve bağırsak parazitlerinden muzdarip olanların tuzsuz kabak çekirdeği tüketmesini tavsiye eden uzmanlar, kabak çekirdeğinin prostat büyümesini de önlediğini ifade ediyor.

Kabak çekirdeğinin faydaları

Uzmanlar, kabak çekirdeğinin ciddi bir bağırsak kurdu düşürücü olduğunu belirtiyor. Tuzsuz tüketildiğinde çok hızlı ve etkili bir şekilde tenyanın dökülmesine neden olan kabak çekirdeğinin bu özelliğinden yararlanabilmek için her gün, tuzsuz olarak çocuklarda 40 g., büyüklerde ise 100 g. tüketilmelidir.

Yapılan araştırmalar, kabak çekirdeğinin asıl mucizesinin iyi huylu prostat büyümesi (BPH) ile ilgili olduğunu ortaya çıkardı. Araştırma sonuçları, kabak çekirdeğinin iyi huylu prostat büyümesini (BPH) azalttığını hatta önlediğini kanıtlıyor.

İçerdiği karotenoid sayesinde kabak çekirdeği, erkeklerin iyi huylu prostat büyümesi (BPH) riskinin düşük olduğunu gösteriyor.

Yine iyi huylu prostat büyümesini (BPH) ile bağlantılı olarak ortaya çıkabilecek idrar yolları bozukluklarına da phystosterin denen bir madde sayesinde faydalı oluyor.

Kabak çekirdeği, içerdiği E vitamini ile okside olarak hücre zarının bozulmasını önleyici özelliğinin yanı sıra kalın bağırsak kanseri riskini de azaltıyor.

Su tutucu özelliği sayesinde şişerek tokluk hissi veren kabak çekirdeği, bu sayede hem bağırsakların normal çalışmasını sağlıyor, hem de doğal bir şekilde diyet yapmamıza yardımcı oluyor.

Kanserde sağlıklı hücreler önemli roller oynuyor

E vitamini içeriği ile geç yaşlanmamızı ve yaşlılığımızı genç gibi geçirmemizi sağlayan kabak çekirdeği, lif içeriği ile de hem kanser riskini azaltıyor hem de kabızlık sorununu ortadan kaldırıyor.

Kabızlık sorununu önlediğinden dolayı antioksidan yani kanser yapan maddelerin bağırsaklardan hızlı bir şekilde atılmasını sağlayan kabak çekirdeği dolaylı olarak kanser riskini azaltıyor.

Mineraller, esansiyel yağlar ve proteinler bakımından zengin olan kabak çekirdeği, kemikler ve iştah için önemli bir madde olan çinko da içeriyor. Bir bardak kabak çekirdeği tüketimi, günlük çinko, demir ve E vitamini ihtiyacımızın tamamını, yarım bardak kabak çekirdeği ise günlük magnezyum ihtiyacımızın tamamını karşılıyor.

Omega-3 ve Omega-6 içeriği beyin fonksiyonlarının düzenlenmesine yardımcı olup zihinsel gelişimi olumlu yönde etkiliyor.

Ereksiyon ve kalp problemleri için de birebir

Nitrit oksik oluşturup damarların esnemesini sağlayan arjinin adlı amino asit içeren kabak çekirdeği, bu özelliği sayesinde ereksiyon ve kalp problemlerinde kullanılabilecek ilaçların yapımında kullanılmaktadır.

Kemik oluşumuna ve güçlenmesine yardımcı olan fosfor maddesi de içeren kabak çekirdeği, bu sayede böbrek fonksiyonlarının düzenlenmesine de yardımcı oluyor.

Erkeklerde belirli bir yaştan sonra ortaya çıkan kemik erimesini azaltıcı hatta önleyici özelliği sayesinde sağlıklı kemik gelişimine yardımcı oluyor ve böylece kemik kanseri riskini azaltıyor.